Waarom Europa?
Waarom Europa?
Over de energiecrisis, nucleaire ambities, “Made in Europe”, Franse kernwapens en de oude wereldorde
Use Left/Right to seek, Home/End to jump to start or end. Hold shift to jump forward or backward.
Steven Van Hecke en Joris Vanderpoorten blikken terug op de Europese Raad die over competitiviteit zou gaan, maar overschaduwd werd door de energiecrisis. Dat doen ze samen Thijs Van de Graaf, energie-expert aan de Gentse Universiteit. Verder in deze aflevering: Europa’s nucleaire ambities, een nieuw industrieplan "Made in Europe", de Franse kernwapens en de oude wereldorde.
From transport to migration to security. We must be prepared for the fallout from these recent events.
SPEAKER_07Welkom bij de podcast Waarom Europa. Europa-specialist professor Steven van Hekken van de KU Leuven en journalist Joris van der Poorten breken terug op de afgelopen weken. Wat moeten we onthouden? Wat is blijven hangen? Wat ligt er op tafel? En zal daar misschien nog een tijdje blijven liggen? Waarom Europa?
SPEAKER_06We hoorden in het begin van deze aflevering Commissievoorzitter van der Leyen verwijzen naar de oorlog in het Midden-Oosten. De impact op de energieprijs stond bovenaan de agenda van de Europese Raad in maart. Een maand waarin de Europese Commissie nieuwe nucleaire ambities heeft uitgesproken en nieuwe plannen voor de industrie heeft voorgesteld. Hongarije en Oekraïne maken ruzie over een oliepijpleiding en Frankrijk heeft zijn nucleaire paraplu aangeboden aan de rest van Europa. Van der Leyen heeft nog eens benadrukt dat we afscheid hebben genomen van de Oude Werelorde. Veel thema's voor een gesprek met Steven van Hekken, Europa-specialist van de KU Leuven en Thijs van de Graaf, energie-expert van de Gentse Universiteit. Dag Steven, dag Thijs. Dag Joris. Ja, ik zou onze terugblik willen beginnen met die vergadering van de Europese Raad. De volgende stap na die vergaderingen in Antwerpen en Aldenbizen in februari. De top zou deze keer gaan over de vraag: hoe versterken we de concurrentiekracht van de industrie? Maar door de oorlog in het Midden-Oosten is daar een vraag bovenop gekomen. Hoe gaan we om met de energiecrisis? Thijs, om de context te schetsen, hoe groot is de impact van de crisis op Europa?
SPEAKER_09Zeer groot. Dit is de grootste energieschok in de geschiedenis, volgens de topman van het Internationaal Energieagentschap. En we weten dat Europa zeer sterk afhankelijk is van importen, voor zowel olie als gas. Dat gaat over 96% van ons olieverbruik, die we moeten importeren, meer dan 85% van onze gasvoorziening. Dus uiteraard betalen wij ook de rekening. We betalen, zou je kunnen zeggen, opnieuw de rekening van een oorlog die we niet gestart zijn. Van der Leyen heeft zelf gezegd op 16 maart was dat geloof ik, na iets meer dan twee weken oorlog, dat Europa al 6 miljard extra had betaald voor de importen van olie en gas. En we zijn natuurlijk ondertussen in de vierde week. Dus de rekening tikt aan. En ja, dit is voor Europa heel slecht nieuws.
SPEAKER_06En voor het antwoord op die energiecrisis kijken de lidstaten naar Europa. Von der Leyen kaat de bal terug.
SPEAKER_03Member states can already make use of state aid measures to compensate for the cost increases of the energy source. We also agree to work closely with the member states that develop national schemes to further mitigate the impact of fuel costs on electricity generation.
SPEAKER_06De landen kunnen gebruik maken van de staatsteunregels. Ze weten ook op de nationale heffingen en kosten waar ze iets aan kunnen doen, heeft ze gelijk.
SPEAKER_08Ik denk het wel. Want het is natuurlijk heel gemakkelijk voor de lidstaten om op het moment dat er een nieuwe crisis zich aandient om in de richting van Brussel te kijken en dan te zitten wachten tot wat de Europese Commissie doet. Maar diezelfde lidstaten hebben nooit toegestaan dat de Europese Unie volheid van en bevoegdheid heeft in dit specifieke domein. Wat van der Leyen zegt is: ja, lidstaten, doe maar. Wij zullen een aantal dingen toelaten. We zullen flexibiliteit toelaten. Maar het naar beneden halen van de prijs is in de eerste plaats ook hun verantwoordelijkheid. Ook bij ons weten we dat de energiefactuur eigenlijk een halve belastingsbrief is. Minstens kunnen de lidstaten zelf tijdelijk die prijzen naar beneden halen voor burgers en bedrijven.
SPEAKER_06Zoals je zegt, tijdelijk, dat is de korte termijn, op iets langere termijn kijkt Europa naar een aanpassing van het Emission Trading System, waarbij bedrijven CO2-uitstoot rechten moeten kopen. A welke wijzigingen van het ETS mogen we ons dan verwachten?
SPEAKER_08Een herziening van dat fameuze ETS-systeem staat sowieso op de agenda. De Europese Commissie was al van plan om het onder de loep te nemen in 2026. Eventueel kan ze daar vroeger mee van start gaan. We kijken in de eerste plaats naar energie-intensieve sectoren, die misschien langer dan het oorspronkelijk de bedoeling was, gebruik zullen kunnen maken van gratis emitierechten. Tegelijk zien we ook dat de lidstaten absoluut niet op één lijn liggen. Aan de ene uiterste zien we een land als Spanje dat eigenlijk wil dat het ETS-systeem voluit uitgerold wordt, want ze hebben daar zelf ook een comparatief voordeel bij. Aan het andere uiteinde zien we bijvoorbeeld Polen, dat voor een deel nog afhankelijk is van de kolenindustrie, en eigenlijk heel sterk voorstander is van het opschorten van dat ETS-systeem.
SPEAKER_06Maar is sowieso Thijs een goed idee om eraan te morrelen. Er is een tegenspraak tussen landen, maar ook bedrijven, sommige sectoren willen die kost niet per se naar beneden, omdat ze die omslag naar duurzame energie al hebben gemaakt en hun rendement op die investeringen misschien verloren zien gaan.
SPEAKER_09Exact. Ik denk het ETS is het vlaggeschip van het Europese klimaatbeleid. De afgelopen maanden hebben we al vanuit heel veel verschillende hoeken aanvallen gezien op dat Europese klimaatbeleid. En ik denk dat hier rond het ETS er toch wel de hakken worden in het zand gezet, ook door de verdedigers ervan. Die zeggen van ja, dat systeem is nu al meer dan tien jaar in voegen. Dat heeft geleid tot een enorme reductie in de uitstoot. En terwijl zijn die sectoren allemaal blijven groeien. Natuurlijk, en dat is het gevolg van de vorige energiecrisis van vier jaar geleden, zaten we met een aantal industriele sectoren echt wel al in slechte papieren. Ik denk dan vooral aan de chemie, waar de output nog altijd lager is vandaag dan vier jaar geleden, die maar niet uit het slop geraakt. En nu komt die Iran-crisis daar nog eens bovenop. Maar ja, er zijn natuurlijk ook al bedrijven, staalbedrijven bijvoorbeeld, die investeringen hebben gemaakt in een duurzame vorm van staalproductie. Dat zijn investeringen die je maakt niet voor één, twee jaar, maar voor een levensduur van 25 tot 30 jaar. Dus voor die bedrijven zou dat natuurlijk slecht nieuws zijn, mochten we er te veel aan morrelen. En ik denk in het algemeen: planningszekerheid, investeringszekerheid, rechtszekerheid, is cruciaal. Niet alleen voor de transitie te maken om klimaatreden, maar ook om van die gevaarlijke, volatiele fossiele brandstofimporten van af te geraken.
SPEAKER_06En hernieuwbare energie zou daar het antwoord op moeten bieden, net zoals nucleaire energie misschien ook een antwoord zou kunnen zijn. En ook daarover vond vorige maand een topplaats in Parijs.
SPEAKER_03The nuclear race is on. But we know that Europe has everything it needs to lead. We have half a million highly skilled workers in nuclear, far more than the United States and China actually. We lead global innovation in modular reactors. And now we have the ambition to move at speed and scale for Europe to be a global hub of next generation nuclear energy.
SPEAKER_06Is dat een haalbare kaart thuis?
SPEAKER_09Er wordt veel gesproken over die kleine modulaire reactoren. Die verschillen van klassieke kerncentrales, in de zin dat ze klein zijn. Een klassieke kerncentrale levert een vermogen van typisch 1 gigawatt. Die kleine reactoren gaat tot maximaal 400 megawatt, dus een flink pak kleiner. Ze zouden in principe ook modulair kunnen zijn. Dat wil zeggen dat ze niet op de plaats zelf gebouwd worden waar ze zullen gebruikt worden, maar eigenlijk in een assemblagelijn in een fabriek. En als je dat op grote schaal doet, dat is de belofte toch, gaat de kost per eenheid naar beneden. Het grote probleem is dat deze machines alleen nog maar bestaan op PowerPoint, in plannen. Die zijn nog niet commercieel voor handen. Dus het is een grote belofte die nog zal moeten waargemaakt worden. Er zijn alleen nog maar in China en Rusland van die kleine modulaire reactoren, kleine reactoren in gebruik, maar die zijn niet modulair. Dus het is afwachten wanneer ze commercieel beschikbaar gaan worden. Het loont wel de moeite denken om er onderzoek naar te doen. Maar we mogen daar niet op wachten om verdere stappen te zetten in de energietransitie.
SPEAKER_06Want ja, de klimaatcrisis is er natuurlijk. En ook de energiecrisis, die is vandaag acuut, terwijl die ontwikkeling wel lang kan duren.
SPEAKER_09Ja, absoluut. De huidige energiecrisis rond Iran, die zal niet morgen opgelost zijn. Als de straat van Hormoes morgen weer opengaat, moeten we eerst de velden terug gaan opschalen. We moeten de beschadigde infrastructuur gaan repareren. En dan moeten al die tankers, olie- en LNG-tankers nog op hun haven van bestemming geraken. Dus ik denk dat we voor maanden aan hogere energieprijzen gebonden zullen zijn. En als je dan kijkt wat kan Europa doen om op lange termijn meer energie onafhankelijk te worden, dan zal het moeten komen van een combinatie van hernieuwbaar energie en nucleair. Er zijn weinig andere opties.
SPEAKER_06Een aantal landen is vandaag nog afhankelijk van olie uit Rusland, Hongarije bijvoorbeeld, via de beruchte drugsba pijpleiding dwars door Oekraïne. Maar de Russen hebben die kapot geschoten. En omdat Oekraïne ze niet herstelt, blokkeerde Orban de Europese lening van 90 miljard euro aan dat land.
SPEAKER_01I will never support any kind of decision here which is in favor of Ukraine. The Hungarians are not able to get the oil which belongs to us.
SPEAKER_06Voor alweer in te gaan op de feto van Orban zelf. Hoe belangrijk thuis is die olie voor zijn land?
SPEAKER_09Europa heeft beslist in 2022: we gaan geen Russische olie meer importeren die aangevoerd wordt via zee. Dus er was een uitzondering voorzien voor olie die binnenkomt via die befaamde druesba-pijpleiding. En dat is dan na de rand in de jaren die daarop volgden, altijd maar belangrijker geworden als bron voor de bevoorrading van Hongarije, maar ook Slowakije, Tsjechië. Om die cijfers te noemen, de afhankelijkheid van Hongarije van Russische olie is gestegen sinds 2022 van 60 naar 90 procent. Dat was te zeggen voor deze verstoring, waarbij de oliepijpleiding beschadigd is. Want wat Orban zegt in het fragment klopt niet. Het is geen Oekraïense blokkade van die pijpleiding is beschadigd door Russische aanvallen in Oekraïne. Dus ja, Hongarije neemt daar eigenlijk een beetje een speciale positie in dat ze meer afhankelijk zijn geworden van Russische olie sinds de oorlog vier jaar geleden is gestart.
SPEAKER_06Maar Steven, het gevolg is wel voorlopig toch Europees geld voor Oekraïne. Hoe reageert Europa?
SPEAKER_08Ik denk dat de staats- en regeringsleiders zeer geëpikeerd waren, zelfs ook de voorzitter van de Europese Raad, Antonio Costa, was voor zijn doen zeer scherp voor Hongarije. We zijn wel wat gewoon, natuurlijk, van Victor Orban, dat hij zaken blokkeert. Maar wat we hier zien is dat hij eigenlijk terugkomt op beslissingen die al genomen zijn, met name op die fameuze Europese top van december, waar dan beslist is om niet Euroclear, maar via een lening geld te voorzien aan Oekraïne. Daar komt hij op terug. Hij vindt natuurlijk een reden, met name die pijplijn. En dus schent hij eigenlijk het principe van wat men dan noemt Sincere Cooperation, oprechte samenwerking. Je kunt niet terugkomen op akkoorden die je hebt gemaakt, anders kan er geen enkele beslissing meer worden genomen binnen de Europese Unie. De reden is natuurlijk dat hij onder heel sterke druk staat. Er zijn op 12 april verkiezingen. De peilingen, hij staat er niet zo goed voor. Dus je gebruikt allerlei redenen om de aandacht van de binnenlandse politiek af te leiden naar externe redenen, zoals de oorlog in Oekraïne.
SPEAKER_06Ja, en Hongarije koopt olie. Ik hoort hij zeggen steeds meer van Rusland. De vraag is: moeten wij na de oorlog opnieuw gas van de Russen kopen? Bart Wijver maakte een opening tijdens een interview met de krant Lekkel.
SPEAKER_05Als je de dingen goed contextualiseert, is er geen enkel probleem. Het gaat over een hypothese dat we een vredesverdrag bereiken. Ik vind het gewoon niet normaal dat je een oorlog financiert en niet onderhandelt. Er wordt onderhandeld, wij zijn niet vertegenwoordigd, maar wij financieren die oorlog, dat is toch niet normaal. En dan meestam ik niet alleen. Ook, Frankrijk heeft het al gezegd, Italië heeft dat al gezegd, grote leiders hebben dat al gezegd. En natuurlijk, ik heb dan gefilosofeerd over: als je vrede bereikt, wat moet je dan nog lange term in Rusland doen, eeuwig in vriendschap leven of streven naar een normalisering. Ja, dan moet je streven naar een normalisering. Ik denk dat dat heel normaal is als je dat korrekt.
SPEAKER_06Wat daar gebeurd is en gezegd is, Steven, blijft dat hangen.
SPEAKER_08Ik denk in Boedapest in Moskou wel, omdat ze dat fragment natuurlijk graag zullen blijven herhalen, dat een Belgische eerste minister pleit voor normalisering van de relaties met Rusland. Er is al heel veel over gezegd en gesproken. Ik blijf erbij dat het een overbodige uitspraak was. Het was niet nodig dat de eerste minister ging filosoferen over de toekomst op lange termijn. Ik stoor me ook aan het feit dat hij telkens spreekt over een vredesverdrag. Eigenlijk gaat het over een wapenstilstand die we nodig hebben. We zien nog wel of die vrede er ooit komt. Het is tactisch niet slim. Want zo ziet Rusland natuurlijk wat de zwakke plekken zijn. Het is een beetje de keuze tussen hypocriet zijn of slim. Dan denk ik, zet je toch beter hypocriet en leg je je zwakke plekken niet open en bloot voor je potentiële tegenstander. En ook strategisch. Zoals Thijs daarnet zei, de Europese Unie heeft keuzes gemaakt. De pagina is omgeëslagen. We willen af van die fossiele brandstoffen uit Rusland. Dat is een wetgeving die geëstemd is, zowel door de lidstaten als het Europees Parlement. Laat ons dat nu vasthouden, uitvoeren en niet terugkeren naar een flipflopbeleid.
SPEAKER_06Thijs, Steven haal het aan. Zou het überhaupt een goed idee zijn om ooit nog terug te keren naar gas uit Rusland?
SPEAKER_09Absoluut niet. Ik denk dat er een verkeerde perceptie is ontstaan bij een deel van de publieke opinie, die de conclusie heeft getrokken ten onrechte dat wij in een energiecrisis zitten al jaren als gevolg van ons eigen sanctiebeleid tegen Rusland. Maar dat klopt niet. Het is net andersom. Het is in 2022 in verschillende stapjes Rusland geweest, die de gaskraan naar ons heeft dichtgedraaid, niet omgekeerd. Dus dat was onze eigen keuze niet. En ten tweede iets wat ik veel mensen hoor herhalen, dat is die mythe dat Russisch gas goedkoop zou zijn. Als je kijkt naar de structuur van de contracten, waaronder Russisch gas jarenlang is geleverd, was dat heel lang een vorm van lange termijn contracten, waarbij de gasprijs geïndexeerd was aan de olieprijs. Maar dan zag je bijvoorbeeld in 2008 dat de olieprijsomoging, en dus ook de prijs die wij betaalden voor Russisch gas. Dus Europa wou daarvan af. Dat is dan gelukt rond de periode 2010 werd het Russisch gas geleverd onder korte termijn contracten. Maar die prijs was geïndexeerd aan de zogenaamde TTF benchmarket, de gasprijs op de beurs van Amsterdam. Die vandaag net zeer hoog is. Dus het is een illusie te denken dat een terugkeer naar Rusisch gas ineens tot een overvloed van goedkoop gas op onze markt zou leiden, dat is absoluut niet correct.
SPEAKER_06En om terug te keren naar dat oorspronkelijke thema van die Europese raad, de competitiviteit. Steven, samengevat, wat is daar verder nog over uit de bus gekomen?
SPEAKER_08Het oorspronkelijke thema van de lentetop is natuurlijk ondergesneed geraakt, maar dat betekent niet dat er geen conclusies zijn gekomen. De Europese Commissie, met name Ursula van der Leyen, heeft daar het One Europe One Market programma voorgesteld. Dat is een arsenaal van maatregelen, zowel op korte als middellange termijn. De eigenlijke deadline is een beetje eind 2027. Dat is een deel recyclage. Denk aan allerlei voorstellen die al de rond hebben gedaan om minder regels te geven aan bedrijven. Maar er zetten ook een aantal nieuwe initiatieven in, waarvan een van de meest bekende is het zogenaamde 28e regime. Het feit dat er ook een aparte regeling zou kunnen komen voor nieuwe bedrijven, start-ups, die niet meer afhankelijk zouden zijn van 27 reguleringen van de lidstaten, maar meteen op Europees niveau bijvoorbeeld ook toegang zouden kunnen krijgen tot de Europese kapitaalmarkt.
SPEAKER_06De Commissie had eigenlijk een paar weken ervoor al een voorzet gegeven om die Europese economie te versterken in de vorm van de zogeheten Industrial Accelerator Act. We horen daarover, Eurocommissaris, the American.
SPEAKER_02Notre objectif is clair at 20% of PIB European in 2025 with 14% already. Alors comment explicit to our citoyen.
SPEAKER_06That wordt all gekoppeld aan de eisen om in Europa te produceren, and geldt ook voor landen die hun economie via akkoorden openstellen voor Europese bedrijven. Is dat een slimme set, Thijs?
SPEAKER_09Ik denk dat het duidelijk is dat de wereld veranderd is en dat er lang geen gelijk speelveld geldt. Als je kijkt naar China. Die economie geeft enorm veel subsidies aan haar eigen bedrijven. De Verenigde Staten hebben dat ook gedaan sinds zeker de Inflation Reduction Act. Maar ja, de recent ook die handelstarieven tonen echt aan dat er geen gelijk speelveld is. En ik denk dat het daarom goed is dat we zoiets doen. We mogen natuurlijk niet te ver gaan en niet eindigen in een protectionistische houding, want dat kunnen wij als Europese economie niet goed aan. Wat er goed aan is voor mij ook, is dat je op die manier een deel van je strategische sectoren, je strategische industrieën verankert in Europa. Dat is altijd maar belangrijker geworden, zeker ook met de defensieinspanningen die we moeten leveren. Je wil absoluut niet dat je staalindustrie helemaal in elkaar stort op het moment dat je precies je defensieuitgaven aan het verhogen bent en je moet herbewapenen. Misschien één puntje van kritiek is dat er wordt wederkerigheid gesteld ten opzichte van onze handelspartners, waarmee we een vrij handelsakkoord hebben. Misschien dat daar ook een opening kunnen gemaakt worden voor armere landen, ontwikkelingslanden. Dat er ook voor hun bedrijven gemakkelijke toegang zou kunnen gegeven worden tot de Europese markt.
SPEAKER_06Dat is niet voorzien en dat vind ik wel een gemis. Maar Steven, zo gaat dat in Europa. We zijn er nog niet meteen. Nu komt de trialoog op gang. Het Europees parlement, de lidstaten moeten zich over dat plan buigen. Verwacht je daar nog veel moeilijkheden?
SPEAKER_08Ja, ik denk het wel. De commissie heeft natuurlijk al een voorstel gedaan. We weten ook wat de interne discussies waren, en die gaan terugkomen, zowel in het Europees Parlement als tussen de lidstaten. Met name twee vragen moeten nog finaal beslecht worden. Hoeveel made in Europe? Wat gaat hier natuurlijk dikwijls over internationale waardeketens. En de vraag is: hoeveel is het aandeel dan om dat label te kunnen krijgen? Made in Europe? En vooral de plaats. Europe is ook niet European Union. Gaan we daar de Britten toe rekenen en de Noren, de Amerikanen wellicht niet. En dus de vraag zal zijn: wat is het aandeel van Europa in die made in Europe? En hoe definiëren we Europa? En daar zit je twee posities. Duitsland is daar veel milder in en vindt dat dat allemaal moet kunnen. Ook om de marktwerking zoveel mogelijk te kunnen laten spelen. Terwijl aan de andere uiteinden we dan bijvoorbeeld Frankrijk zien die vindt dat het veel meer de eigen bedrijven moet zijn en op het grondgebied van de Europese Unie.
SPEAKER_00This dispersion on the territory European at the manner of an archipelago compliquer the calculations of our adversaires and this dissuasion advancing many value for us. It renforcer our defense on accordant and we offer a strategic, coherent to the security in Europe.
SPEAKER_06The Franse president Macron had it over the Franse nuclear militaire. Europa will open stay. We zijn allopvlak van energie, economisch energie, maar dus ook militair. Hoe waren de reacties op die uitgestoken hand van Macron die de Franse nucleaire bescherming aanbiedt aan de rest van Europa?
SPEAKER_08Ik denk redelijk positief bij een aantal lidstaten die Macron trouwens ook met name heeft genoemd, in de eerste plaats Duitsland. Daar kijkt Parijs naar. Maar ook België stond in het lijstje. Het viel ook niet volledig uit de lucht. Het komt met kleine stapjes. Er wordt al een tijdje gekeken naar die Franse nucleaire paraplu. Het is niet dringend, want dat is misschien wel het laatste waar Donald Trump dan toch voor gerand wil staan in het kader van de NAVO, namelijk die nucleaire afschikking. En vandaar ook dat er ook sommigen wel wat kritiek hebben. Dat is eigenlijk niet nodig, want we kunnen wel blijven rekenen op de Amerikanen. Toch denk ik dat het belangrijk is om dat debat te open. En dat we op een bepaald moment wel moeten klaarstaan, alhoewel we ook ons geen illusies moeten maken. Uiteindelijk dient die Franse Paraplu wel in de eerste plaats voor Frankrijk. En zal het finale altijd de president van Frankrijk zijn die beslist om die al of niet in te zetten.
SPEAKER_06Hoe kijk jij er naar thuis?
SPEAKER_09Ja, ik denk dat Frankrijk zijn eigen gelijk een beetje heeft bewezen gezien. Met de recente ontwikkelingen op vlak van geopolitiek. Want zij hebben als enige Europese land eigenlijk een volledig autonome kernwapencapaciteit. Dat is anders dan bij de Britten, die nog altijd steun nodig hebben van de Amerikanen om hun nucleaire capaciteit, hun vliegtuigen, de kernwapens zelf, alle systemen daar rond om die operationeel te houden. De Fransen doen alles zelf. En dat is wel een goede keuze gebleken. En ja ze moeten nu natuurlijk op twee benen hinken, want enerzijds willen ze die Amerikaanse nucleaire paraplu niet vervangen, dat is tenminste wat ze zeggen, maar anderzijds, door dit initiatief uit te rollen, zou het zelfs kunnen dat er Franse rafale gevechtvliegtuigen op kleine Bogel gestationeerd gaan zijn met Franse atoomwapens. En wat zegt dat dan over die noodzaak aan die Amerikaanse militaire paraplu? Misschien geeft dat Trump zelfs een excuus op een gegeven moment om daarmee te stoppen. Het is constant op twee benen hinken. Maar voor de Franse, wat zeker meespeelt, zoals Steven ook al zei, is die Duitse herbewapening. Mocht dit Franse initiatieven niet komen, denk ik dat men in Frankrijk wel bezorgd zou zijn over een autonome nucleaire capaciteit in landen als Duitsland, maar ook Polen bijvoorbeeld.
SPEAKER_06Dus dat speelt zeker ook mee. We moeten op eigen benen staan, want de oude werelorde is voorbij, zei von der Leyen vorige maand. Tijdens een toespraak voor de ambassadeurs bij de Europese Unie.
SPEAKER_03Europe can no longer be a custodian of the old world order. A world that has gone and will not return. We will always defend and uphold the rules-based system that we help to build with our allies. But we can no longer rely on it as the only way to defend our interests, or assume its rules will shelter us from the complex threat that we face. So we need to build our own European path and find new ways of cooperating with partners.
SPEAKER_06Europa moet nieuwe partners zoeken. Ik moest tijdens een beetje denken aan wat de Canadese premier Carney zei in Datos thermis het Wereld Economisch Forum. En hij is eigenlijk iets gelijkaardigs.
SPEAKER_09Ja, hij zei dat oude wereldoorde weg is en dat nostalgie daarnaar geen strategie is, en dat er inderdaad moet gezocht worden door landen als Canada, maar ik denk ook door de Europese Unie naar nieuwe partners, een soort van coalitie van kleine en middelgrote landen. Corny heeft dat zelf al in de praktijk gebracht door een aantal akkoorden te sluiten met China in januari. En kreeg dan de toon van Trump over zich, die prompt antwoorden met wat handelstarieven. Maar dat is de wereld waarin we nu leven. En ik denk dat de Europese Unie exact dezelfde strategie moet volgen en een nieuwe wereld door de uittimmeren. Met toch nog wel een hele grote groep van landen die er in de wereld is die geen kamp wil kiezen, als je wil, tussen enerzijds het Amerika van Trump en anderzijds het China van Xi Jinping.
SPEAKER_08Ja, ik ben het daarmee eens. In de voorbije maanden, maar ook de afgelopen maand, zien we de sense of urgency, de noodzaak voor Europa om partners te zoeken, los van China en de Verenigde Staten alleen maar toenemen. Want we worden ook nog in deze periode opnieuw geconfronteerd met onze kwetsbaarheden op vlak van energie, defensie en technologie. En het is goed dat de Europese Commissie in naam van de Europese Unie de daad bij het woord voegt en bijvoorbeeld ook nog deze maand een handelsakkoord afsluiten met Australië. Ik denk eerlijk gezegd dat het minder van belang is omwille van de wederzijdse handel, maar vooral ook dat we via Australië ook toegang krijgen tot grondstoffen. Die we met name zeer sterk nodig hebben voor de energie en transitie, voor de uitbouw van onze eigen defensie-industrie en ook onze technologische soevereiniteit te kunnen garanderen. Dus in die zin kunnen we de maand maart dan toch nog met een positieve noot afsluiten.
SPEAKER_06Bedankt voor dit gesprek: Steven van Hekken, Europa-specialist aan de KU Leuven en Thijs van der Graaf, energie-expert aan de Gentse Universiteit. U, beste luisterar, bedankt om deze podcast te beluisteren. In onze volgende aflevering blikken we terug op de maand april. Tot dan.
unknownWe