Waarom Europa?
Waarom Europa?
Over de State of the Union, Oerkraïnes geldnood, de EU Kids Act en het verlies van Merz
Use Left/Right to seek, Home/End to jump to start or end. Hold shift to jump forward or backward.
De State of the Union van Europees Commissievoorzitter von der Leyen is behalve de start van het Europese politieke jaar ook de aanzet van een nieuw seizoen “Waarom Europa?”. Samen met Karel Lannoo van het Centre for European Policy Studies blikken Europaspecialist Steven Van Hecke en Joris Vanderpoorten terug op die toespraak. Verder in deze eerste aflevering: vragen over de steun aan Oekraïne, de inperking van sociale media voor jongeren en het verlies van Duits bondskanselier Merz.
It was the best of times. It was the worst of times. This is how Charles Dickens describe Europe in the days of the French Revolution. And it is most a fair description of the world we live in.
SPEAKER_08Welkom bij de podcast Waarom Europa. Europa-specialist professor Steven van Hekken van de KW Leuven en journalist Joris van der Poorten breken terug op de afgelopen weken. Wat moeten we onthouden? Wat is blijven hangen? Wat ligt er op tafel? En zal daar misschien nog een tijdje blijven liggen? Waarom Europa?
SPEAKER_06We hoorden Europees Commissievoorzitter van der Leyen in het begin van deze aflevering Charles Dickens citeren. Ze begon zo haar State of the Union, de aftrap, zeg maar, van het Europese politieke jaar. Voor deze podcast de aanzet van een nieuw seizoen ook, met opnieuw in elke aflevering een terugblik op de afgelopen maand. Telkens met Europa-specialist aan de KU Leuven Steven van Hijken en een gast. Deze keer is dat Karel Lanou van de Denkank SEPs, het Center for European Policy Studies. Dag Steven, dag Karel. Ik wil het met jullie hebben over de State of the Union, over Oekraïne en de terugkeer van de Europeerdiscussie. De verkiezingen in Duitsland en de bescherming van de Europese jeugd tegen de gevaren van sociale media. Maar eerst de State of the Union. Dit was de meest opvallende passage in de toespraak van von der Leyen, die zich richten tot de Canadese premier Mark Carney.
SPEAKER_03And, dear Mark, I said we must urgently reimagine our partnerships. So, I would like to work with you on opening the door for Canada to being the first associate member of the European Union.
SPEAKER_00Canada welcomes this ambition.
SPEAKER_06De uitnodiging met plezier in ontvangst nemen. Hij sprak het parlement een dag later toe. Maar wat moeten we ons nu voorstellen bij zo'n geassocieerd lidmaatschapsteven? Is de verdere uitbouw van het CETA-vrijhandelsverdrag tussen Europa en Canada of is het nog iets anders?
SPEAKER_07Het is alles in een nieuwe titel, die dus nog niet bestaat en waarvan het niet duidelijk is wat juridische betekenis is. Maar het heeft wel een belangrijke politiek symbolische waarde. Het is duidelijk dat van der Leyen een boodschap wil brengen van we willen meer doen met Canada. Wellicht niet zoveel als bijvoorbeeld met IJsland of Noorwegen, die ook geen lid zijn van de Europese Unie, maar wel deel uitmaken van de Schengen-zone van de interne markt. En dus ook wel meer dan wat er vandaag op tafel ligt. Alleen is het natuurlijk ook een beetje ambigu, want inderdaad, er is al een handelsakkoord, dat fameuze CETA-vergrag. Maar dat is eigenlijk nog niet geratificeerd in alle lidstaten van de Europese Unie, dus ook België, dat is eigenlijk maar voorlopig van toepassing. Dus ja, men is nog niet klaar met wat er eigenlijk al is. En we konden toch al wel iets nieuws aan. Dat is ook wel een beetje vintage van der Leyen, vind ik.
SPEAKER_06Ja, en wie het afgelopen jaar goed heeft opgelet, weet dat Carni op het Wereldeconomisch Forum in Navos zelf al had opgeroepen om samen te werken. En dat hij ook al te gast was op de vergadering van de Europese politieke gemeenschap begin mei. En nu, Karel, komt daar nog eens dat lidmaatschap Light van de Europese Unie bij. Is dat dan niet ergens een logisch vervolg?
SPEAKER_09Ik denk dat het gewoon een politieke statement is naar de Amerikanen toe. En uiteindelijk hebben we wel een mevrouw van der Leyen gezien die daar zo wat schippert, die jaar geleden daar toch een zeer asymmetrisch akkoord aanvaard heeft met Amerikanen. En die nu probeert zo een zet te doen tegen de Amerikanen. We weten, laten we zeggen, dat intern in Canada daar zeker geen voeding voor is om dus bijvoorbeeld volledig lid te zijn van de interne markt en daaraan deel te nemen, wat dat ook betekent. Maar ik betreur vooral dat zij in haar speech niets of bijna niets gezegd heeft over de huidige uitbreidingen die veel belangrijker zijn. De Balkanlanden, waar we zien wat er in Servië gebeurd is. Het woord Balkan heeft ze één keer gebruikt, maar voor het overigens zegt ze niets om te zeggen: kijk, nu gaan we werk maken van die uitbreiding naar Montenegro, naar Albanië, naar Moldavië, et cetera.
SPEAKER_06Ja, ze had het daarnaast ook onder meer. O de noodzaak om energie onafhankelijk te worden. Over administratieve verevoudiging voor bedrijven. Het handelstekort met China, de strijd tegen de klimaatverandering, de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers, veiligheidsdefensie. Ik kan nog wel even doorgaan. Alleen vraag ik me af: waar zat het nieuwe? Was het meeste al niet eerder gezegd, Karel?
SPEAKER_09Dat val ik dus ook. Ik vond die speech vrij vlak. Ik wacht op een echt nieuw idee, iets goeds. Maar dan zijn er mensen die gezegd hebben, natuurlijk, gezien de politieke situatie in Europa, gezien de vele verkiezingen die een aandacht zijn, heeft ze niet te veel speciale initiatieven aangekondigd, die eventueel door die anti-Europa groepen, door die sciptische groepen, zouden kunnen gebruikt worden als argumentatie tegen de Europese Unie. Dus in die zin is het wel te verstaan. Het was een krachtige speech, zeker is heel veel gezegd. Om een uur en twintig minuten zo te spreken, dat is zeer vraagt zeer veel. Maar bijvoorbeeld de zaken die de grote punten van de speech waren, zoals Canada, zoals bijvoorbeeld de Europese Veiligheidsraad, dus een European Security Council. Dat zijn zaken die uiteindelijk de bevoegdheid of heel moeilijk zijn voor een commissievoorzitter om naar voren te brengen.
SPEAKER_07Ik ben het er wel mee eens wat Karel zegt. Het is wel een goede speechgiver in de eerste plaats. Ze omzeilt natuurlijk wel een aantal zaken. En ik zat ook wel te wachten op iets over de westelijke Balkan. Ik vermoed dat ze daar ook zeker op een honger zijn blijven zitten. Misschien nog een element om aan toe te voegen: we zitten ook wel midden in de legislatuur. Dus het is een beetje raar om nu nog heel grote nieuwe initiatieven aan te kondigen. Inderdaad, daar bestaat ook niet altijd veel draagvlak voor in de lidstaat. En anderzijds is het misschien ook nog wat te vroeg om te oogsten. Dus er zijn heel wat plannen gelanceerd tijdens haar tweede mandaat. Wellicht zitten we in een soort overgangssituatie, zeker met dat fameuze verkiezingsjaar wat ons nog te wachten staat.
SPEAKER_06Ik wil er een van die plannen uitpikken, Steven: het plan Draghi om de Europese economie te moderniseren. Hoe staat het daarmee vandaag?
SPEAKER_07Daar heeft ze over gesproken. Ondertussen heet dat One Europe One Market programma. En de bedoeling is om zoveel mogelijk drempels voor de verdere integratie van de markt weg te nemen tegen eind volgend jaar. Dus ook daar moeten we misschien nog wel wachten. Wie er wellicht zelf minder een goed oog op heeft, is Dragi zelf notabene, van is begonnen met een eigen denktank om eigenlijk de monitoring van zijn eigen rapport in de gaten te houden. Dus ik vermoed dat daar ook wel de politieke drug nog zal hoger worden. Ook dit najaar trouwens.
SPEAKER_06Ja, Karel, de afwerking van de interne markt was ook een deel van het plan van Leta, die andere Italiaanse premier, die op vraag van de commissie een plan had gemaakt, een rapport had geschreven. Hoe staan het daarmee?
SPEAKER_09Dat is in feite gelijk lopen met dat Draghi-rapport. Ik heb erover gewerkt in de maand augustus, en ik moet in feite zeggen, en ik heb dat ook gemist in de speech, dat de commissie de voorbije twee jaar heel veel gedaan heeft, en dat dat nauwelijks door de media wordt, aandacht aan gegeven, ook nauwelijks besproken wordt. Ik denk maar aan al die wat ze noemen de oefeningen om wetgeving te vereenvoudigen. Er zijn twaalf grote stukken of dertien grote stukken van vereenvoudiging. Daarvan zijn er al drie aanvaard. Er zijn er vier die al ver gevorderd zijn. Er zijn er nog eens een zestal of zevental die nog moeten goed besproken worden. Maar dat is één enorm pak. Een tweede enorm pak is industrieel beleid, waar ook grote voorstellen voor gemaakt zijn. Wat één noemt de Europe Accelerator Act, om in feite vooral de Europese industrie te steunen, met een Mate in Europe label. Iets gaat ook over bijvoorbeeld de Clean Industrial Deal, ook heel belangrijk, dus om vooruit te gaan met een clean industrie in Europa. Er is ook iets over digital sovereignty, ook heel belangrijk. Maar ik vind natuurlijk technische voorstellen, maar ik vind dat de commissie de voorbije twee jaren heel veel werk in verzet, maar dat dat in feite nauwelijks in de media is besproken geweest.
SPEAKER_06Blij dat we het in deze podcast dan kunnen meegeven. Nu om terug te keren naar die State of the Union, ging uiteraard ook over Oekraïne. En op het moment dat zij speecht, lijkt Rusland zijn hybride oorlogsvoering met het Westen op te drijven. Hij denkt aan drones bij de Poolse Grenzen of de aanval op een treinstation waar amper een kwartier daarvoor nog Europese diplomaten waren gepasseerd. Ook Boris Johnson zat op die trein. We horen buitenland vertegenwoordiger Kaya Kallas.
SPEAKER_01Putin believes his forces can spread so much fear amongst Europeans that we will stop supporting the Ukrainian people. Be it by bombarding trains, carrying foreign dignitaries from Ukraine or carrying out attacks as close to NATO borders as physically possible.
SPEAKER_06Mijn steun aan Oekraïne, zegt Kanas. Wat denkt Karel blijft die steun overeind?
SPEAKER_09Ja, maar ik moet zeggen dat het moeilijk, omdat er toch heel veel lidstaten budgetaire problemen hebben. Kijk naar België, kijk naar Frankrijk, we kijken ook naar andere lidstaten. Natuurlijk, die steun blijft overeind, maar wij horen dat het moeilijk is. En daar komt die discussie weer op van Europa en de bevroren actieve van Rusland.
SPEAKER_06Ja, wat denk jij, Steven? Blijft de steun overeind? Want de omgeving van de Oekraïnse president Zelenskij blijft intussen wel het nieuws halen met corruptieschandalen. Zo heeft de procureur-generaal de hoogste aanklager afgelopen maand ontslag genomen. Dat doet de Europese steun wellicht geen deugd.
SPEAKER_07Nee, maar het bewijst ook wel dat de druk werkt. Want het is net omwille van de dreiging van het intrekken van die Europese steun, dat Zelenskij geen kant op kan, dat hij de strijd tegen corruptie moet opvoeren. Dat is typisch aan die strijd: damn it if you do, damned if you don't. Als je doet, zegt de ene kant zie het wel, er is veel corruptie. Aan de andere kant zegt ja, we zijn op goede weg, de zaken komen boven. Ik vermoed dat voor de Europese Commissie en de Europese Unie vooral de laatste domineerd. En dat men inderdaad ziet dat Zelenskij er echt werk van wil maken, ondanks ook alles wat er deze zomer is gebeurd.
SPEAKER_06Dat Rusland zo makkelijk drones kan afvuren, is onder meer het gevolg van het ontbreken van luchtafweer. Oekraïne zit ook zonder geld. En dan wordt er inderdaad opnieuw gekeken naar de geblokkeerde tegen bij Euroclear. geblokkeerde Russische tegoeden bedoel ik. Terwijl landen als Zweden, Nederland, Polen, Spanje vragen aan de commissie om die pisten te onderzoeken. Maak dat een kans, Steven, want de houding van België is onveranderd gebleven. Dit gaan we niet gebruiken.
SPEAKER_07Nee, voor Barte Wer is het slecht nieuws, maar tegelijk denk ik ook niet dat die andere landen erop moeten rekenen dat de houding van België inderdaad zal wijzigen. Tegelijk ben ik niet verrast dat dat opnieuw boven water komt, want natuurlijk, we weten dat Oekraïne echt in geldnood zit. 90 miljard was een inschatting voor 2026, 2027. We hadden kunnen weten dat dat te weinig is. Tegelijk een aantal landen die naar Jurkier krijgen, zijn ook niet bereid om meer geld in de meerjarenbegroting te stoppen. Die landen zijn ook niet bereid om individuele leningen te geven. Er zit ook wel wat dubbelzinnigheid bij een aantal van de lidstaten. Misschien is dat toch nog een kaart die van te Wer zelf zou kunnen trekken.
SPEAKER_06Hoe zie je het dossier evolueren, Karel?
SPEAKER_09Ik denk dat er eventueel wel een oplossing komt. We hebben zelf iets voorgesteld. En daar kregen we nu de laatste dagen weer opnie aandacht voor om die activa of die te hoeden in een aparte constructie te stoppen, in wat ze noemen een special purpose vehicle, die we kenden van de periode voor de financiële crisis. Dus een aparte financiële entiteit die uit Europeer te halen en die in een andere lidstaat in te brengen om de Belgische argumentatie van dat het de financiële stabiliteit van Europlier en van het financiële systeem in België in het algemeen zou in verdrang kunnen brengen.
SPEAKER_02Parents, teachers, national leaders, children, they all have been talking to me about the harmful impact of social media on children and teenagers. We all know that social media are only about grabbing attention and keeping children glued to their screens. And this has to stop. With our Kids Act, we are now building on our ongoing efforts in minors' protection, because protecting minors online remains our absolute priority.
SPEAKER_06Dat was definse Eurocommissaris Hanna Virkunen bij de voorstelling van de EU Kids Act, die jongeren moet beschermen tegen het verslavende karakter van sociale media. Van der Leyen had het er in de State of the Union ook al over. Ze had er naar verwijzen geen account onder de dertien jaar. Tussen 13 en 15, enkel onder het toezicht van de ouders. En vanaf 15 mag het dan wel. Maar Steven, is daar in Europa een politiek draagvl voor? Of kijken de lidstaten dan wel de fracties in het parlement daar verdeeld naar.
SPEAKER_07Ik denk dat er wel een draagvlak is in het Europees parlement en de lidstaten. Misschien bij de jongeren en de kinderen waar het over gaat, iets minder. Die zitten daar wellicht niet op te wachten. Het probleem is vooral dat we in de voorbije maanden en jaren hebben gezien dat nationale initiatieven dikwijls ook vastlopen. Want we werken nu al in een interne markt, en bijvoorbeeld in Frankrijk is gebleken dat dat toch niet altijd compatibel is met de bestaande wetgeving. Dus diegene die er al is. En ik denk dat vanuit dat oogpunt ook het initiatief van de Commissie moet bekeken worden. We doen het dan beter allemaal samen. En we moeten ons eigenlijk vooral ook richten tegen big tech. En de vraag om die aan banden te leggen. Of dat ook effectief veel zoden aan de dijk zal brengen, dat is nog een andere vraag. Maar ik denk wel dat het ook een belangrijk signaal is vanuit de Europese Unie dat we niet zomaar kunnen toelaten dat Big Tech eigenlijk bepaalt wat onze kinderen naar jongeren te zien krijgen.
SPEAKER_06Maar Karel, voor die big tech hebben we toch al die digitale dienstenwet.
SPEAKER_09Ja, maar het probleem is dus, en dat is in het algemeen met de nieuwe wetgeving die voorgesteld wordt voor kinderen, is de naleving te controleren. Natuurlijk, de Commissie is ermee begonnen. We hebben al gezien dat er bepaalde grote boetes zijn uitgegeven aan bepaalde van die big tech. Maar toch, ik hoor dat het heel moeilijk is, niet alleen op EU-vlak, maar ook op niveau van de lidstaten om in feite te controleren. Dus hoe zal men dan controleren wat men doet op het hele allerlaagste niveau met kinderen? Dus alle respect ervoor. En ik zie ook dat er verschillende lidstaten daarover reedswetgeving hebben, zoals Spanje, zoals Frankrijk. Maar hoe zal men dat doen naleven op Europees vlak? Dat vraag ik me af. Dus weerom goede intentie. Maar uiteindelijk vervraagt het altijd meer. Eén, misschien zij de bemerking: we zien dat er in de VS bijna geen wetgeving is tegen Big Tech of over Big Tech, over digitale media. Nu is dat eindelijk aan het veranderen, omwille van AI, de hele discussie over welke impact AI op ons leven. Maar we moeten ook zien dat er een schikking geweest is door Facebook voor een bedrag van 17 miljard over dat thema. Omwille van bepaalde staten die zeggen het heeft een negatieve impact op het welzien van ons kinderen.
SPEAKER_06Polieke partijen maken graag gebruik van sociale media om hun boodschap te sluiten. En daar is het extreemrechtse AFD in Duitsland bijzonder bedrijven in.
SPEAKER_04Dat is niet zelfverständig. We hebben nog meer ideeën. Trotzdem hebben zoveel mensen het vertrouwen in die alternatieve for Deutschland hier in Sachsen aan het gesteld. Dat möchte ich einfach mal unterstrijden.
SPEAKER_06De leider van de extreemrechtse AFD, Ulrich Sigmond, op de avond van zijn overwinning in de deelstadverkiezingen in Sachsen-Anhalt. Zijn partij haalde net geen absolute meerderheid. Maar enkele weken later vond de AfD ook fors in de deelstad Mecklenburg voor Pommeren, terwijl in Berlijn het extreemlinkse Die Link won. De grote verliezer was telkens het Christendemocratische CDU van boonskanselier Merts. Wat betekent dat voor hem, voor Mer Steven?
SPEAKER_07Voor de CDU is het in de eerste plaats een Wake-up call. Ze verliezen heel veel kiezers in grote steden, maar dat is eigenlijk redelijk en normaal, gezien de demografische evoluties mochten bij ons de Christendemocraten nog 20% in de hoofdstad halen, ze zouden een grote overwinning vieren. Belangrijker is dat ze ook op het platteland, bij een kernkiezers, veel stemmen verliezen. En dat wordt Frederik Mertswaar aangerekend. Hij heeft weliswaar de verkiezingen gewonnen, nog niet zo heel lang geleden, anderhalf jaar. Met een campagne tegen de AfD, moeten we toch ook in rekening brengen. Dus hij heeft zich al heel sterk tegen die partij verzet. Het probleem is een beetje dat hij toch al wat bochtenwerk achter de rug heeft, heeft een aantal beloftes moeten inslikken, heeft zijn hervormingen er nog niet volledig kunnen doorvoeren, omdat hij last heeft tusingstekens van zijn sociaal-democratische coalitiepartner. Dus ja, anderhalf jaar later kan hij nog geen resultaten voorleggen, herinnert iedereen zich aan zijn halfbrokken parcours. Dus dat is eigenlijk voor hem een onmogelijke situatie, denk ik op korte termijn.
SPEAKER_09Hoe zie jij dat, Karel? Het probleem is met Merz dat hij in feite een oude aristocraat is, wat ook rot op hoge leeftijd, 72, 73 jaar is, om in feite een elan te geven aan een partij die al op een neerwaartsparcours was. Dus zeer moeilijk. Maar daarboven zijn er die grote economische problemen in Duitsland met enorme afdankingen bij de grootste werkstellers in Duitsland, de auto-industrie. Dus dat is heel moeilijk om daar met een positief bericht naar voren te komen. In een economie, by the way, die al vier of vijf jaar bijna op stand stil staat, dus bijna niet groeit. Het is bijna evident dat in dergelijke omstandigheden men denkt aan alternatieven, ook al is het extreem rechts. Het probleem is gewoon, denk ik, voor vele Europeanen, dat we denken ja, dat is 1928, of is dat 1933, is dat dus een periode van economische instabiliteit, politieke instabiliteit, die dan een nieuwe fase in luidt, dus bijna 100 jaar geleden, van extreem rechts toen in Duitsland.
SPEAKER_06Nu, je wijst op die verzwakte economie, als we nu even uitzoomen. Wat zijn de gevolgen van een verzwakt Duitsland voor Europa?
SPEAKER_09Dat zou goed en slecht kunnen zijn. Ik zeg natuurlijk, het slecht is dat we weten dat Frankrijk en Duitsland altijd al de laatste vele jaren in feite de motor waren van Europa, van de Europese integratie, van de grote initiatieven die werden genomen. En als Frankrijk en Duitsland er niet voor waren, dan kwamen we het niet door. Het goed zou kunnen zijn dat er andere lidstaten dat voortouw nemen. Het zou trouwens nergens in het verdrag dat er twee staten dat altijd moeten doen, de Frans en de Duits hebben dat altijd graag willen doen. Dek we eens tot nijver van die andere landen, maar ik vind dat de EU moet als een Europese constructie geregeerd worden, niet als een constructie van een intergouvernementele organisatie, zoals de Verenigde Naties. Ben je het daarmee eens, Steven?
SPEAKER_07Ja, ik denk het wel. Op beleidsmatig vlak verwacht ik eigenlijk allebei niet zo heel veel. Die Duitse ministers gaan nu plots in de ministerraden met hun collega's geen andere posities innemen. Interessanter is om te zien wat Frederik Merts gaat doen op de Europese toppen. Dus er zitten nog wel wat heel cruciale dossiers aan te komen. Ook voor hem, hij heeft zich al uitgesproken tegen meer geld voor Europa in het kader van de meerjarenbegroting. Ik verwacht eerder dat hij daar minder nu geneigd zal zijn om toegeving te doen, dat eigenlijk zijn binnenlandse politieke situatie, dat hij die kost zal externaliseren en dat wij dat dus eigenlijk zullen voelen. Tegelijk hebben we zelf ook geen belang bij, denk ik, dat een Duitse kanselier politiek dood is. Dus we zullen het wel met Merts moeten doen. En ik verwacht eerder dan wat toegevingen van zijn andere partners, eerder dat het de positie van Duitsland zelf per se zal verzwakken op het Europese niveau.
SPEAKER_06Ja, hij is niet naar New York getrokken, omdat hij eerst thuis orde op zaken wil stellen. New York voor de algemene vergadering van de VN bedoel ik. Maar goed, als we kijken naar de Europese Raad. Volgende maand is er opnieuw een vergadering. Hoe groot is de kans dat we hem dan gaan zien verschijnen?
SPEAKER_09Ja, dat zal nog zeker verschijnen. Zo snel zal het nog niet gaan. De CDU, CSU, zal kijken of zij een valabele kandidaat hebben om mer te vervangen. Daar wordt druk over gespeculeerd. Als ik mijn Duitse collega's volg. Die zeggen dat de jongere, veel jongere ministerpresident van Noordrain-Westfalen woest wacht op de verkiezingen van de maand april volgend jaar om te kijken naar dat resultaat, om dan te zeggen, ja, nu zal ik een gooi doen naar het kanselierschap met de steun van de CDU, Ceso. Wat in Duitsland in de naoorlog volledig ongehoord zou zijn. We hebben dat nooit gezien, dat de kanselier zijn mandaat niet uitdoet. Er zijn soms vervoegde verkiezingen geweest onder Schreuder en onder Schultz. Maar niet dat er een vervanging komt van de kanselier door een andere.
SPEAKER_06Stiven, doe jij een gokje?
SPEAKER_07Ja, graag, want ik ben het eigenlijk wel eens met wat Karel zegt. Tenzij Friedrich Merz natuurlijk een belangrijke persoonlijke fout maakt, dat kan altijd. Dat hebben we ook deze zomer gezien met Jens Paan. De fractieleider is moeten op stappen en dan kan het heel snel gaan. Maar ik denk toch ook eerder dat de tegenstanders van Friedrich hem nog zullen moeten uitzweten. Minstens tot april mei volgend jaar, hij is dan twee jaar kanselier. En we zullen dan zien of hij de deelstatsverkiezingen in West-Duitsland, het vroeger West-Duitsland, waar de CDU wel nog sterk staat, of hij die politiek zal overleven.
SPEAKER_06Bedankt voor dit gesprek Steven van Hekken, Europa specialist aan de KU Leuven en Car Lano van het Center for European Policy Studies. En uw beste luisteraar, bedankt om deze podcast te beluisteren. In onze volgende aflevering blikken we terug op de maand oktober. Tot dan.